Zakładamy łąkę wieloletnią

Założenie łąki z wieloletnich rodzimych roślin zielnych to najbardziej ekologiczne i ekonomiczne rozwiązanie. Wymaga jednak cierpliwości, bo takie założenia mogą kształtować się latami.

Kwitnienie łąk wieloletnich jest bardziej stonowane, a efekt bliższy naturze niż przy ozdobnych łączkach jednorocznych. Większość gatunków wieloletnich kwitnie dopiero od drugiego sezonu, więc siejąc taką łąkę należy uzbroić się w cierpliwość.  Jednak takie trwałe łąki to prawdziwy raj dla wielu gatunków małych zwierząt, które mogą korzystać z roślin przez cały rok.

Łąki wieloletnie kwitną wcześniej niż jednoroczne, dlatego zapewniają zapylaczom bazę pokarmową przez dłuższy czas.  Przy zakładaniu łąki wieloletniej kluczowy się trafny dobór gatunków do stanowiska. Do utrzymania łąki w dobrej kondycji i corocznego kwitnienia przez wiele lat wystarczy w zasadzie umiejętne koszenie we właściwym terminie.

Gdzie siejemy łąkę wieloletnią?

Ze względu na ograniczoną pielęgnację i minimalne koszty utrzymania wieloletnia łąka kwietna to rozwiązanie, które sprawdzi się przede wszystkim na dużych powierzchniach. Oraz wszędzie tam gdzie liczą się oszczędności. Łąki z wieloletnich gatunków rodzimych wykorzystywane są także w projektach proekologicznych.

Dzikie kwiaty przeważnie preferują stanowiska słoneczne, ale mnogość gatunków pozwala komponować także mieszanki, które sprawdzą się w innych warunkach.

Gatunki tworzące takie trwałe łąki mają przeważnie małe wymagania glebowe, dlatego dobrze sprawdzą się na glebach ubogich, a także zdegradowanych.

Nie zaleca się projektowania łąk kwiatowych na obszarach:

  • zacienionych, gdzie ekspozycja na słońce jest krótsza niż 6 godzin na dobę – np. w sąsiedztwie południowej i wschodniej elewacji wysokich budynków lub pod drzewami
  • intensywnie użytkowanych
  • glebach kwaśnych

Łąki wieloletnie siejemy przede wszystkim:

  • w ogrodach i parkach – na nierekreacyjnych fragmentach terenu
  • przy drogach
  • na terenach inwestycyjnych
  • jako pożytki pszczele
  • w projektach środowiskowych

Rodzaje łąk wieloletnich

Zakładając trwałą łąkę wieloletnią, kluczowy jest właściwy dobór gatunków do stanowiska. Zależnie od wilgotności, odczynu, struktury czy zasobności w składniki odżywcze zastosujemy inną kompozycję roślin.

Jedynie prawidłowe dopasowanie gatunków sprawi, że rośliny będą dobrze czuły się w danym miejscu.

Na glebach suchych sprawdzą się mieszanki nasion, w których składzie znajdują się

Na glebach przeciętnych siejemy mieszanki nasion, które zawierają:

Na glebach wilgotnych najlepiej poradzą sobie:

Na glebach zasadowych dobrze będą się czuły:

Na glebach piaszczystych

Na glebach gliniastych polecamy siać mieszanki nasion zawierające:

Gotowe mieszanki nasion

W naszym sklepie znajdziecie kompozycje rodzimych gatunków dzikich kwiatów, które sprawdzą się na różnych stanowiskach:

W praktyce

1. Wybór miejsca

Wieloletnią łąkę kwietną można stworzyć niemal w każdych warunkach, jeśli tylko rośliny będą miały dostęp do światła.

Tworząc taką łąkę należy przede wszystkim ustalić w jakich warunkach będą rosły rośliny: jaka jest wilgotność i struktura gleby, czy jest zasobna w składniki odżywcze, ile jest słońca. Dopiero po ustaleniu tych parametrów można prawidłowo dopasować kompozycję gatunków, które będą dobrze czuły się w danym miejscu. To kluczowe jeśli łąka ma prawidłowo funkcjonować przez wiele sezonów.

2. Przygotowanie terenu

Sposób przygotowania miejsca pod łąkę w dużej mierze zależy od tego jaka roślinność jest w danym miejscu. Celem przygotowania terenu pod łąkę wieloletnią jest stworzenie przestrzeni dla wzrostu nowych roślin z wysianych nasion.

Generalnie im więcej dotychczasowej roślinności usuniemy, tym więcej będzie miejsca dla kwiatów.

Jeśli darń jest zwarta, a trawa rośnie intensywnie najlepiej usunąć wierzchnią warstwę gleby (ok. 5-10  cm), wraz z korzeniami i zmagazynowanym w glebie bankiem nasion. Po usunięciu darni teren należy przekopać.
Jeśli roślinność nie jest zbyt obfita, a w darni są prześwity teren wystarczy zglebogryzować bądź uprawić. Dla najlepszego efektu pierwszy zabieg należy wykonać ok. 2-3 tygodnie przed planowanym wysiewem. Bezpośrednio przed siewem zabieg należy powtórzyć.

Trwałe łąki wieloletnie najlepiej rosną na ubogich stanowiskach, dlatego gleby nie należy użyźniać. Zbyt wiele składników pokarmowych może premiować wzrost azotulubnych chwastów i  traw.

Stanowiska pod łąkę nie należy uzupełniać ziemią nieznanego pochodzenia – prawdopodobnie znajdą się w niej nasiona roślin niepożądanych, które mogą zagrozić łące.

Nie zalecamy także dodawania ziemi ogrodowej, ponieważ przeważnie jest ona produkowana na bazie torfu, którego wydobycie przyspiesza zmiany klimatyczne i niszczy środowisko.

3. Wysiew

Łąki wieloletnie można właściwie siać przez cały sezon wegetacyjny. Jednak najlepszą porą jest wiosna (od marca do maja) i przełom lata i jesieni (wrzesień i październik).

Siejąc łąki należy pilnować równomiernego pokrycia terenu nasionami.  Ze względu na zróżnicowaną wielkość nasion, przy wysiewie warto zastosować wypełniacz, który będzie jednocześnie nośnikiem materiału siewnego. My polecamy wermikulit, ze względu na jego strukturę i właściwości, ale równie dobrze sprawdzi się piasek czy mielona kukurydza (to korzystna opcja, jeśli możemy spodziewać się częstych odwiedzin ptaków na przyszłej łące). Wypełniacz w kontrastowym dla gleby kolorze pozwala też kontrolować ,które miejsca zostały już obsiane.

Przy braku profesjonalnego sprzętu na większych obszarach warto podzielić nasiona i powierzchnię na mniejsze fragmenty, a następnie wysiewać je partiami, np. siejąc metodą “siewu na krzyż”.

Nasiona siejemy płytko na świeżo uprawioną glebę. Wiele gatunków ma drobne nasiona, inne kiełkują na słońcu, więc przykrycie glebą mogłoby utrudnić kiełkowanie.  Kiedy nasiona trafią do gleby, należy zapewnić im dobry kontakt z podłożem i ustabilizować.  To ważne, bo nasiona mogą zostać wymyte przez deszcze bądź wywiane. W tym celu teren wałujemy wałem ogrodowym.

4. Pielęgnacja

Wieloletnia łąka kwietna z zasady wymaga bardzo ograniczonej pielęgnacji, która sprowadza się głównie do koszenia. W ten sposób zachowujemy łąkę i usuwamy rośliny niepożądane.

Nawadnianie łąki wieloletniej powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Podlewanie może skutkować osłabioną odpornością roślin w dalszych fazach rozwoju.

Również problem ewentualnych szkodników na łące powinien rozwiązać się samoistnie – łąka to złożony ekosystem gdzie gatunki wzajemnie regulują swoją obecność.

5. Kwitnienie

Tylko niektóre gatunki roślin wieloletnich zakwitną już w sezonie wysiewu. Większość roślin w pierwszym roku zawiąże jedynie rozetę liściową i zbuduje korzeń, który w kolejnym sezonie będzie rezerwuarem składników odżywczych. Dzięki tym zapasom rośliny będą mogły zakwitnąć wcześniej od gatunków jednorocznych, a kwitnienie będzie utrzymywało się dłużej.

Dobrym przykładem dzikiego kwiatu gromadzącego zapasy, który wszyscy znamy, jest marchew zwyczajna. Nasza poczciwa marchewka, to roślina w pierwszym roku swojego życia. Jeśli zostawić ją w ziemi na drugi rok wyda piękne białe kwiaty, które późnym latem zamienią się w kostropate nasiona.

6. Koszenie

W pierwszym roku łąkę zalecamy kosić regularnie, w miarę możliwości nawet co 6 tygodni. Taki zabieg będzie wzmacniał rośliny wieloletnie i ograniczy ilość jednorocznych chwastów.  W kolejnych latach kosimy sporadycznie (1-3 razy w roku), by odtworzyć łąkę i utrzymać ją w dobrej kondycji.

Łąkę kosimy po przekwitnięciu kwiatów, zawiązaniu i osypaniu się nasion do gleby. Dojrzałość nasion gatunków, które chcemy powielić, najlepiej sprawdzać ręcznie. Kiedy suche ziarna z łatwością opuszczają mateczne rośliny  to znak, że łąka jest gotowa do koszenia.

Po skoszeniu siano zostawiamy na kilka dni na łące, by nasiona ostatecznie się wysypały, a drobne bezkręgowce mogły opuścić skoszone części roślin. W zależności od przeznaczenia siana można je wysuszyć albo wyrzucić na kompost.

Przy koszeniu łąk kwietnych bardzo ważne jest, by rośliny kosić dość wysoko (ok. 5-7 cm) i nie rozdrabniać pokosu. To dlatego, że siano zawsze należy zebrać z łąki. Pozostawienie pokosu na łące użyźni glebę, co z kolei będzie premiowało wzrost azotolubnych traw, zamiast kwiatów. Do koszenia łąki wieloletniej polecamy kosiarki listwowe bądź kosy tradycyjne, które w mało inwazyjny sposób umożliwią prawidłową pielęgnację łąki.

By zwiększyć walory ekologiczne, najlepiej teren kosić partiami w odstępach czasu. Taki zabieg dodatkowo zwiększy różnorodność biologiczną, umożliwiając szerszemu spektrum gatunków funkcjonowanie wśród zróżnicowanej roślinności.

Korzyści z zamiany trawnika na łąkę wieloletnią

  • wyższa bioróżnorodność
  • ograniczenie koszenia i innej pielęgnacji
  • mniejsze wydatki
  • odporność na suszę
  • retencja wód opadowych
  • oczyszczanie powietrza
  • lokalne nasiona
  • mniej hałasu
  • oszczędność wody
  • odtwarzanie ekosystemów

Wątpliwości towarzyszące wieloletnim łąkom kwietnym

Wieloletnie łąki kwietne mają bardziej nieuporządkowany charakter, a ich wygląd jest kłopotliwy w kontroli. Dlatego siejąc trwałe łąki trzeba być wyrozumiałym dla natury i cierpliwym ogrodnikiem.

Razem z kwiatami nieuniknienie pojawią się także licznie owady, przede wszystkim te zapylające – pszczoły miodne, motyle dzienne i nocne, osy, pszczoły dzikie – samotnice, trzmiele. Na łące możemy spotkać także różne pożyteczne muchówki czy chrząszcze, np. biedronki. Nie należy się ich obawiać, jeśli tylko zachowane zostaną podstawowe zasady bezpieczeństwa. Owady atakują, jeśli czują się zagrożone. Jeśli zostawimy je w spokoju, szybko przyzwyczają się do naszej obecności.

Jeśli łąka powstaje na terenie publicznym dobrą praktyką jest umieszczanie w pobliżu dzikich kwiatów tablic informacyjnych, które pomogą rozwiać wątpliwości, które mogą niepokoić lokalną społeczność.

To dopiero początek

Przedstawiliśmy najważniejsze informacje o zakładaniu wieloletnich łąk kwietnych. Jednak świat dzikich kwiatów i mnogość możliwości, jakie dają one przy tworzeniu łąk to wspaniała i niekończąca się przygoda. Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej, rozwiać wątpliwości bądź podzielić swoimi doświadczeniami, zachęcamy do: