Szczeć pospolita

Morfologia

Wytwarza tęgi, palowy, silnie porozgałęziany korzeń. Wypuszcza pędy kwiatowe o charakterystycznych rozgałęzieniach i pochwach z liści, proste, sztywne, kolczaste, niekiedy do 200-250 cm wysokości. Okazy rosnące w nieodpowiednich warunkach np.: ocienieniu, zbyt jałowej glebie rozgałęziają się słabiej, tylko w jednym węźle.

Zawiązuje dwa rodzaje liści: odziomkowe i łodygowe. Skupione w rozetę liście odziomkowe będą krótkoogonkowe, lancetowate lub podługowate, z tępym wierzchołkiem, za to wyraźnie ząbkowanym brzegiem blaszki.

Liście łodygowe, także ząbkowane i podłużnie lancetokształtne, są za to ułożone nakrzyżlegle, a zrastając się nasadami formują charakterystyczne dla rodzaju, rzadko obserwowane w naszej florze, jednolite, głębokie miseczki wokół pędu. Tego typu miseczki, zwane fitotelmami, występują głównie u ananasowatych, bambusów, imbirowców i roślin drapieżnych. Główki szczeci to podobnie jak u niespokrewnionych z nimi ostów i przegorzanów całe kwiatostany, zbudowane z setek (zwykle 855, z czego około 730 w pełni płodnych) drobnych kwiatów. Od ostów różni je wydłużony kształt, a przede wszystkim wieniec łukowatych, ciernistych liści przysadkowych, czyniący szczeć tak pięknym kwiatem do pasów kwietnych, miejskich łąk, ogrodów biocenotycznych i na suche bukiety.

Pojedyncze kwiatki szczeci będą rurkowe i przedprątne, chętnie oblatywane przez samotnice, trzmiele oraz pszczołę miodną. Ich biała korona przechodzi w cztery, fioletowe łatki, z których dolna jest najdłuższa, a zarazem najmocniej wygięta. Pręcików jest cztery, wystają ze środka korony. Główka szczeci jako całość kwitnie, a potem obradza w charakterystycznej sekwencji: jako pierwszy rusza pierścień kwiatów na środku kwiatostanu, później rozkwitają pierścienie w górę i w dół, by na końcu buchnęły kwieciem sam szczyt i sam dół kwiatostanu.

Rodzi owoce w formie czterokątnych, brunatnych niełupek o swoiście rowkowanej powierzchni, mierzących 1-1,5 na 4-8 mm. Owoce szczeci rozprzestrzeniają się wieloma drogami: z wiatrem, wodą, na sierści i pierzu zwierząt, przede wszystkim jednak z człowiekiem.