Opis

Wrotycz pospolity Tanacetum vulgare L.

Rodzina: astrowate Asteraceae

Status w Polsce: rodzimy

  • Trwałość roślin wieloletnie
  • Status gatunku rodzima
  • Wysokość roślin średniawysoka
  • Kolor kwiatów żółty
  • Kwitnienie lipiecpaździerniksierpieńwrzesień
  • Żyzność gleby średniaubogażyzna
  • Struktura gleby próchniczażwirowa,piaszczysta (lekka)przeciętna (średnia)przekształcona (zdegradowana)
  • Chemia gleby kwaśne pHlekko kwaśne pHobojętne pHzasadowe pHzasolenie
  • Wilgotność gleby suchaświeża (średnia)
  • Nasłonecznienie słoneczne

Siew wrotyczu pospolitego

  1. Termin siewu nasion:

    Siew przeprowadzić najlepiej jesienią (wrzesień-listopad) lub na przedwiośniu (marzec) w celu przejścia przez naturalną stratyfikację. Nie jest to jednak konieczne i wybrać można wysiew wiosenny (marzec-kwiecień).

  2. Optymalne warunki siewu:

    1. Stratyfikacja: nasiona kiełkują lepiej po okresie chłodu (0–5°C przez 4-6 tygodni).
      • Jesienny siew zapewnia naturalną stratyfikację.
      • Przy wiosennym siewie warto przechłodzić nasiona w lodówce przez 4-6 tygodni.
    2. Stanowisko: gatunek ten jest łatwy w uprawie, preferuje stanowiska widne, o lekkich, przepuszczalnych glebach o dostatecznej wilgotności i żyznych właściwościach o pH zbliżonym do obojętnego. Wrotycz pospolity jest ekspansywny i rozrasta się nieograniczenie, z tego też względu należy w ogrodzie kontrolować jego rozwój.
    3. Sposób siewu:
      • Można siać bezpośrednio do gruntu lub w pojemnikach na rozsady.
      • Nasiona lekko przykryć cienką warstwą ziemi (1-2 mm).
      • Podłoże powinno być umiarkowanie wilgotne do momentu kiełkowania (ok. 2-4 tygodnie).

Rola wrotyczu pospolitego

Rola użytkowa

  •  W przeszłości bartnicy okadzali nim barcie podczas miodobrania. 
  • Jako roślina o mocnej woni, zasobna w silnie działające metabolity wtórne wrotycz wykorzystywany był dawniej jako przyprawa (jego koszyczkowe kwiatostany zapiekano w cieście, a delikatne, młodziutkie pączki marynowano zamiast kaparów). 
  • Do dziś w permakulturach, rolnictwie biodynamicznym etc. produkuje się zeń naturalne pestycydy przeciw kleszczom, komarom, molom, mszycom oraz stonce ziemniaczanej (dlatego w wielu językach nazywano go „robaczym zielem”). 
  • Podobnie jak inne zioła o działaniu przeczyszczającym i wykrztuśnym służył do odrobaczania zewnętrznie i wewnętrznie, przeciw żylakom, siniakom oraz uporczywym bólom reumatycznym. Nowoczesna farmacja dalej sięga po preparaty z wrotyczu przy wszawicy głowy i genitaliów. Trwają badania nad uzyskaniem bezpiecznych leków przeciw opryszczce z tego zioła. 
  • Jako element miejskich łąk kwietnych oraz pastwisk pszczelich ma chronić przed niepożądanymi stawonogami jak komary i kleszcze.

Rola biocenotyczna

Gatunek ceniony za długie, późne kwitnienie, niekiedy aż do początków zimy. W ten sposób wspierwa wiele rodzimych zapylaczy. Żerują na nim stadia larwalne m.in. miernik kędziorek i rzadki miernik szmaragdziak czy zdobik różopas.

Na zdjęciu: wrotycz pospolity & lepiarka jedwabniczka

Morfologia

Wysoka bylina o mocnym, niezbyt przyjemnym zapachu kamfory.

Łodygi są tęgie, sztywne, ulistnione skrętolegle oraz czterokątne. Wypuszcza okazałe, pierzaste liście, przy czym dolne bywają zwykle powcinane pierzaście, górne natomiast wcięto piłkowanie.

W przeciwieństwie do złocieni (jastrunów), do których bywa zaliczany przez niektórych botaników, wykształca wyłącznie pomarańczowe lub ciemnożółte kwiaty rurkowe, z kielichem zredukowanym do błoniastego rąbka. Kwiaty brzeżne w koszyczku są jednostronnie ścięte, bardziej pomarańczowe i tylko żeńskie, natomiast wewnętrzne są obupłciowe a jaśniejsze. Wykształca dość charakterystyczne, baldachowate kwiatostany II rzędu (podbaldachy), zbudowane z kwiatostanów I rzędu (małych, płaskich koszyczków złożonych z tysięcy niepozornych, rurkowych kwiatów pojedynczych).

Owocem wrotyczu będzie niełupka o 5 żeberkach oraz 1 nasieniu. Same nasiona typu ortodoks o MTN 0,2 g. Kiełkowalność dla wrotyczu wynosi zazwyczaj 26,5-29%.

Ciekawostki o wrotyczu pospolitym

  • W permakulturze i rolnictwie biodynamicznym produkuje się z niego naturalne pestycydy przeciw kleszczom, komarom, molom, mszycom oraz stonce ziemniaczanej (dlatego w wielu językach nazywano go „robaczym zielem”).
  • Jako roślina o mocnej woni, zasobna w silnie działające metabolity wtórne wrotycz wykorzystywany był dawniej jako przyprawa (jego koszyczkowe kwiatostany zapiekano w cieście, a delikatne, młodziutkie pączki marynowano zamiast kaparów).
  • Zawiera tujon – związek o działaniu neurotoksycznym, dlatego spożywany w dużych ilościach może być szkodliwy.
  • Wkładano go do trumien albo moczono w nim całuny, by zwłoki nie śmierdziały, za to ładnie się mumifikowały.
  • Był wykorzystywany w medycynie ludowej do leczenia gorączki, pasożytów jelitowych i bólu menstruacyjnego.
  • Jest jednym z najtrwalszych dziko rosnących kwiatów – jego żółte koszyczki kwiatowe mogą utrzymywać kolor nawet po zasuszeniu.
  • W niektórych krajach dodawano go do piwa i likierów jako aromatyczną przyprawę przed rozpowszechnieniem chmielu.
  • Podobnie jak inne zioła o działaniu przeczyszczającym i wykrztuśnym służył do odrobaczania zewnętrznie i wewnętrznie, przeciw żylakom, siniakom oraz uporczywym bólom reumatycznym. Nowoczesna farmacja dalej sięga po preparaty z wrotyczu przy wszawicy głowy i genitaliów. Trwają badania nad uzyskaniem bezpiecznych leków przeciw opryszczce z tego zioła.

BEEWILD to troska o środowisko naturalne. Oprócz promocji gatunków rodzimych, prowadzenia warsztatów edukacyjnych i projektów rewildingowych firma finansuje także organizacje ekologiczne.

Uczestnicząc w 1% for the Planet przekazujemy 1% naszych rocznych obrotów na projekty wspierające zrównoważony rozwój.

Więcej informacji: www.onepercentfortheplanet.org

1% for the Planet — BEEWILD
Scroll To Top
Categories
Zamknij

Logowanie

Koszyk

Zamknij

Twój koszyk jest pusty.

Zacznij zakupy

Porównaj