Wrotycz pospolity | Tanacetum vulgare L.
Rodzina: astrowate Asteraceae
Status w Polsce: rodzimy
-
Trwałość roślin wieloletnie
-
Status gatunku rodzima
-
Wysokość roślin średniawysoka
-
Kolor kwiatów żółty
-
Kwitnienie lipiecpaździerniksierpieńwrzesień
-
Żyzność gleby średniaubogażyzna
-
Struktura gleby próchniczażwirowa,piaszczysta (lekka)przeciętna (średnia)przekształcona (zdegradowana)
-
Chemia gleby kwaśne pHlekko kwaśne pHobojętne pHzasadowe pHzasolenie
-
Wilgotność gleby suchaświeża (średnia)
-
Nasłonecznienie słoneczne
Siew wrotyczu pospolitego
-
Termin siewu nasion:
Siew przeprowadzić najlepiej jesienią (wrzesień-listopad) lub na przedwiośniu (marzec) w celu przejścia przez naturalną stratyfikację. Nie jest to jednak konieczne i wybrać można wysiew wiosenny (marzec-kwiecień).
-
Optymalne warunki siewu:
- Stratyfikacja: nasiona kiełkują lepiej po okresie chłodu (0–5°C przez 4-6 tygodni).
- Jesienny siew zapewnia naturalną stratyfikację.
- Przy wiosennym siewie warto przechłodzić nasiona w lodówce przez 4-6 tygodni.
- Stanowisko: gatunek ten jest łatwy w uprawie, preferuje stanowiska widne, o lekkich, przepuszczalnych glebach o dostatecznej wilgotności i żyznych właściwościach o pH zbliżonym do obojętnego. Wrotycz pospolity jest ekspansywny i rozrasta się nieograniczenie, z tego też względu należy w ogrodzie kontrolować jego rozwój.
- Sposób siewu:
- Można siać bezpośrednio do gruntu lub w pojemnikach na rozsady.
- Nasiona lekko przykryć cienką warstwą ziemi (1-2 mm).
- Podłoże powinno być umiarkowanie wilgotne do momentu kiełkowania (ok. 2-4 tygodnie).
- Stratyfikacja: nasiona kiełkują lepiej po okresie chłodu (0–5°C przez 4-6 tygodni).
Rola wrotyczu pospolitego
Rola użytkowa
- W przeszłości bartnicy okadzali nim barcie podczas miodobrania.
- Jako roślina o mocnej woni, zasobna w silnie działające metabolity wtórne wrotycz wykorzystywany był dawniej jako przyprawa (jego koszyczkowe kwiatostany zapiekano w cieście, a delikatne, młodziutkie pączki marynowano zamiast kaparów).
- Do dziś w permakulturach, rolnictwie biodynamicznym etc. produkuje się zeń naturalne pestycydy przeciw kleszczom, komarom, molom, mszycom oraz stonce ziemniaczanej (dlatego w wielu językach nazywano go „robaczym zielem”).
- Podobnie jak inne zioła o działaniu przeczyszczającym i wykrztuśnym służył do odrobaczania zewnętrznie i wewnętrznie, przeciw żylakom, siniakom oraz uporczywym bólom reumatycznym. Nowoczesna farmacja dalej sięga po preparaty z wrotyczu przy wszawicy głowy i genitaliów. Trwają badania nad uzyskaniem bezpiecznych leków przeciw opryszczce z tego zioła.
- Jako element miejskich łąk kwietnych oraz pastwisk pszczelich ma chronić przed niepożądanymi stawonogami jak komary i kleszcze.
Rola biocenotyczna
Gatunek ceniony za długie, późne kwitnienie, niekiedy aż do początków zimy. W ten sposób wspierwa wiele rodzimych zapylaczy. Żerują na nim stadia larwalne m.in. miernik kędziorek i rzadki miernik szmaragdziak czy zdobik różopas.
Na zdjęciu: wrotycz pospolity & lepiarka jedwabniczka

Wrotycz pospolity w mieszankach nasion
Łąka dla motyli wieloletnia
Kwietna miedza wieloletnia
Łąka dla dzikich ptaków
Łąka ruderalna
Łąka dla bioróżnorodności
Morfologia
Wysoka bylina o mocnym, niezbyt przyjemnym zapachu kamfory.
Łodygi są tęgie, sztywne, ulistnione skrętolegle oraz czterokątne. Wypuszcza okazałe, pierzaste liście, przy czym dolne bywają zwykle powcinane pierzaście, górne natomiast wcięto piłkowanie.
W przeciwieństwie do złocieni (jastrunów), do których bywa zaliczany przez niektórych botaników, wykształca wyłącznie pomarańczowe lub ciemnożółte kwiaty rurkowe, z kielichem zredukowanym do błoniastego rąbka. Kwiaty brzeżne w koszyczku są jednostronnie ścięte, bardziej pomarańczowe i tylko żeńskie, natomiast wewnętrzne są obupłciowe a jaśniejsze. Wykształca dość charakterystyczne, baldachowate kwiatostany II rzędu (podbaldachy), zbudowane z kwiatostanów I rzędu (małych, płaskich koszyczków złożonych z tysięcy niepozornych, rurkowych kwiatów pojedynczych).
Owocem wrotyczu będzie niełupka o 5 żeberkach oraz 1 nasieniu. Same nasiona typu ortodoks o MTN 0,2 g. Kiełkowalność dla wrotyczu wynosi zazwyczaj 26,5-29%.

Ciekawostki o wrotyczu pospolitym

- W permakulturze i rolnictwie biodynamicznym produkuje się z niego naturalne pestycydy przeciw kleszczom, komarom, molom, mszycom oraz stonce ziemniaczanej (dlatego w wielu językach nazywano go „robaczym zielem”).
- Jako roślina o mocnej woni, zasobna w silnie działające metabolity wtórne wrotycz wykorzystywany był dawniej jako przyprawa (jego koszyczkowe kwiatostany zapiekano w cieście, a delikatne, młodziutkie pączki marynowano zamiast kaparów).
- Zawiera tujon – związek o działaniu neurotoksycznym, dlatego spożywany w dużych ilościach może być szkodliwy.
- Wkładano go do trumien albo moczono w nim całuny, by zwłoki nie śmierdziały, za to ładnie się mumifikowały.
- Był wykorzystywany w medycynie ludowej do leczenia gorączki, pasożytów jelitowych i bólu menstruacyjnego.
- Jest jednym z najtrwalszych dziko rosnących kwiatów – jego żółte koszyczki kwiatowe mogą utrzymywać kolor nawet po zasuszeniu.
- W niektórych krajach dodawano go do piwa i likierów jako aromatyczną przyprawę przed rozpowszechnieniem chmielu.
- Podobnie jak inne zioła o działaniu przeczyszczającym i wykrztuśnym służył do odrobaczania zewnętrznie i wewnętrznie, przeciw żylakom, siniakom oraz uporczywym bólom reumatycznym. Nowoczesna farmacja dalej sięga po preparaty z wrotyczu przy wszawicy głowy i genitaliów. Trwają badania nad uzyskaniem bezpiecznych leków przeciw opryszczce z tego zioła.
BEEWILD to troska o środowisko naturalne. Oprócz promocji gatunków rodzimych, prowadzenia warsztatów edukacyjnych i projektów rewildingowych firma finansuje także organizacje ekologiczne.
Uczestnicząc w 1% for the Planet przekazujemy 1% naszych rocznych obrotów na projekty wspierające zrównoważony rozwój.
Więcej informacji: www.onepercentfortheplanet.org





























