Chaber bławatek

Białasy, głowacz, jasieniec, kardy, kwiatek wołoszek, macoszka, modrak, modrzeńczyk, samosiejka, wasilek, wawer. Bławatek był w przeszłości nie tylko uporczywym chwastem, ale i wielostronnie użytkowanym gatunkiem uprawnym. Nieodzowny składnik mieszanek nasion na łąki kwiatów polnych. Nasiona formy dzikiej, nieodmianowej.

nasiona

W 1 gramie jest ok:

260 nasion

5,00 10,00 

Dodaj do porównania

O gatunku

Nazwa polska: chaber bławatek, wawer, wasilek, samosiejka, modrak, modrzeńczyk, macoszka, białasy, głowacz, jasieniec

Nazwa łacińska: Centaurea cyanus L.

Rodzina: astrowate Asteraceae (złożone Compositae), podrodzina: kardowe Carduoidae

Status w Polsce: archeofit, pospolity

Trwałość:
roślina jednoroczna
Kolor:
niebieski
Rośliny średniej wysokości
Wysokość:
ok. 50 cm
Kwitnienie:
czerwiec-sierpień

Morfologia

Chaber bławatek to wysoka, wiotka roślina jednoroczna.

Łodyga o nielicznych, skrętolegle wyrosłych liściach, rozgałęziająca, pajęczynowato orzęsiona i nieco żeberkowana.

Liście szarozielone, równowąskie, dwu typów: dolne pierzastodzielne, z ogonkami, podczas gdy górne są siedzące i niepodzielone. Cały koszyczek kwiatowy mierzy zwykle 20-30 mm średnicy. Wyrasta na szczycie łodygi z podługowatej, łuskowatej okrywy.

Kwiaty wyłącznie rurkowe, o 5 pręcikach i słupku dolnym, przy czym brzeżne kwiaty okazalsze od centralnych. Korona o 5 rurkowatych płatkach, zwykle w charakterystycznym, chabrowym odcieniu błękitu.

Owocem bławatka jest puszysta, niebieskoszara niełupka o białawym czubku.

Nasion produkuje niewiele jak na chwast segetalny, gdyż tylko 700-1600. Są one jednak niezwykle żywotne.

Dodatkowe informacje

Siew

Wbrew pozorom bławatek był nie tylko zwalczany jako chwast zbóż, lecz także celowo hodowany jako roślina barwierska, lecznicza, miododajna i ozdobna.

Wymaga miejsc widnych. Nie znosi gleb zasobnych w wapń lub gips, o alkalicznym odczynie.

Wyhodowano szereg odmian na rabaty lub kwiaty cięte, o kwiatach pełnych, a koszyczkach odmiennej barwy niż u form chwastowych jak czarny ‘Black Ball’, biały ‘Weisser Ball’, karminowy ‘Red Boy’ czy różowy ‘Rosa Ball’. Nie brak kultywarów karłowych np.: ‘Polka Dot’ i ‘Jubilee Gem’. Odgrywają one dużą rolę w kanadyjskim kwiaciarstwie.

Ciekawostki

Z bławatka do dziś wyrabia się niebieski barwnik do żywności i papieru. Dawniej farbowano nim także wełnę. 

Wiele polskich miasteczek i wsi zawdzięcza swą nazwę ludowym nazwom chabra bławatka. Od dzielnicy Wawer w stolicy po Wasilków na Podlasiu. Niejedną z ludowych nazw tego gatunku uczeni przenieśli na inne rodzaje roślin, zbliżone do bławatka czy to wyglądem, czy to upodobaniami siedliskowymi. Przykładowo „jasieniec” stał się nazwą pospolitego gatunku Jasione montana z zupełnie innej rodziny, bo dzwonkowatych, ale też niebieski lub fioletowy, też typowy dla bezwapiennych, suchych piasków, o główkowatych kwiatostanach łudząco podobnych do koszyczków astrowatych. „Głowaczem” nazywa się w dzisiejszych kluczach i atlasach jeden z gatunków ostrożeni Cirsium.

Jako pradawny chwast i zioło lecznicze bławatek obrósł przebogatą symboliką, niekiedy bardzo różną w sąsiednich krajach. We Francji do dziś kojarzy się z I wojną światową i jej weteranami. W krajach niemieckojęzycznych „wasilek” symbolizował pruskie cnoty wojskowe i cywilne, z racji podobieństwa do błękitnych pruskich mundurów. Wg niemieckich legend pruska królowa Luiza ukrywała się z dziećmi w łanie zboża pełnym chabrów przed siepaczami Bonapartego. Żeby maluchy nie płakały wiła im wianki z „macoszek”. W Austrii bukiecik chabrów stanowił znak rozpoznawczy członków NSDAP po delegalizacji tej partii. O ile w Finlandii i Estonii chabry kojarzą się z narodowym konserwatyzmem, o tyle w Szwecji z liberałami. W UK natomiast łączą ponad podziałami politycznymi absolwentów szkół w Harrow, Winchester i Dulwich.

Wartość pożytkowa

Chaber bławatek charakteryzuje się bardzo dużą przydatnością dla pszczół, ma wysoką wydajność miodową (350 kg/ha) i pyłkową (60 kg/ha).

Z chabra bławatka korzystają także dzicy zapylacze: pszczoły samotnice i trzmiele.

Produkty polecane