Mniszek pospolity

Rola mniszka pospolitego

Rola użytkowa

• Jest on wykorzystywany jako roślina jadalne, pastewna, lecznicza i miododajna. 
• Liście i korzenie mniszka nadają się do spożycia na surowo, jak i gotowane. Można je etiolować jak cykorię. Nadaje się na sałatki, zupy, sosy, do marynowania, na napoje i napary. Korzenie wykorzystywane były analogicznie do korzeni cykorii – do wyrobu kawy. Można wytwarzać z niego nalewki i wina kwiatowe lub syropy, w tym dobrze znany miodek majowy.
• Jest dobrą rośliną pastewną. Świeża stanowi wartościowe pożywienie dla zwierząt hodowlanych, zarówno drobnych (np. króliki) i drobiu oraz większych typu bydło. Jest posilna, łatwostrawna, prozdrowotna i dietetyczna, niemniej może mieć toksyczne działanie, jeśli zostanie spożyta przez nie w zbyt wielkiej ilości, np. jako jedyny lub przeważający komponent paszy.
• Jako roślina lecznicza (ziele, korzeń, kwiat lub ziele z korzeniem) pomaga głównie w trawieniu. Wykazuje także działanie moczopędne i przeciwzapalne, wspomagające łaknienie, suplementujące i łagodzące początkowe stadia cukrzycy. Sok mleczny pomaga na brodawki podobnie do glistnika. 
• Ponadto wyciąg lub odwar wodny ze zmiażdżonego ziela mniszka wykorzystywany jest w rolnictwie biodynamicznym, np. do biologicznego zwalczania mszyc. 
• Z korzeni można pozyskać barwnik karmazynowo-brązowy. 
• Znajduje zastosowanie w bioremediacji, ze względu na fizjologiczną zdolność magazynowania metali ciężkich w swojej biomasie. • Wydajność miodowa mniszka sięga do 20 kg/ha, czyli jest stosunkowo niska, niemniej miód mniszkowy uzyskiwany z jego nektaru uchodzi za nieczęsto spotykany i poszukiwany rarytas.

Rola biocenotyczna

Pomimo dużego udziału rozmnażania bezpłciowego rośliny mniszka wytwarzają znaczne ilości nektaru i pyłku, które ze względu na wczesną porę kwitnienia jest ważnym pokarmem licznych gatunków owadów z wielu różnorodnych jednostek systematycznych. Wbrew pewnym poglądom, mniszek lekarski nie odbiera drzewom owocowym zapylaczy, gdy ten obecny jest licznie w sadach, czego dowiedziono w kilku badaniach. Ponadto liście są pokarmem dla licznych gatunków ssaków i ptaków, zarówno dzikich, jak i udomowionych. Nasiona spożywane są przez liczne wróblowe. Liśćmi żywią się liczne gatunki bezkręgowców, spośród samych motyli na mniszku bytują gąsienice co najmniej 100 gatunków (m.in. zawdzięczająca mniszkowi epitet gatunkowy nazwy naukowej ugorówka złotnica Lemonia taraxaci).

Ciekawostki o mniszku pospolitym

• Posiada bardzo liczne i ciekawe nazwy ludowego pochodzenia: bole oczy, buława hetmańska, dętki, dmuchacz, dmuchawiec, dmuchawiec lekarski, głowa mnicha, głowa popa, gołębi groch, kniat, kuba-baba, lwi ząb, majicek, maślak, męska stałość, milch, mlecz, mlecz lekarski, mlecz polny, mlecz świński, mleczaj, mlecznica, mlecznik, mlicz, mlyc, mnich, mnisek, mnisza główka, moiczka, moik, môj, môjicki, mojiczek, pąpawa, plesz, pleszyki, podmuch, podróżnik mleczowaty, podróżnik pospolity, popia główka, psi mlecz, radiki, radynki, strzykowie, ślepota, śmirgiel, świni mlecz, świni mnich, świni pysk, wilczy ząb, wole oczy, wołowe oczy, zdmuchawnik, żabi kwiat.
• Systematyka gatunku jest skomplikowana. Wśród botaników wciąż brak jest zgody, czym dokładnie jest mniszek lekarski. Dla ułatwienia, to jest poza kręgiem specjalistycznym, przyjmuje się, że ma się do czynienia z Taraxacum officinale coll. Mniszek lekarski, w ścisłym tej nazwy znaczeniu, oznacza bowiem drobny gatunek nieobecny w polskiej florze (Taraxacum campylodes G.E.Haglund). Ponadto podaje się, że do rodzaju mniszek w Polsce należy kilkaset „drobnych” gatunków nierozróżnialnych poza wąskim gronem badaczy. W Europie jest ich około 2000. Pojęcie „mniszek lekarski”, „mniszek pospolity” odnosi się w większości do gatunków z sekcji Ruderalia (syn. Vulgaria). Większość z nich rozmnaża się zawsze apomiktyczne poprzez partenogenezę (nie zachodzi zapylenie). Dzieje się to mimo rozwoju słupków i pręcików oraz wytwarzania pyłku. W praktyce najłatwiej rozpoznać jest mniszki do poziomu sekcji właśnie, bez wkraczania w gatunki zbiorowe.